CTET – 2026 : मराठी अध्यापन पद्धतीवर आधारित 50 MCQs बहुपर्यायी प्रश्न उत्तरांसहित ctet exam practice mcqs
विषय : Marathi Pedagogy | CTET Paper I & II
CTET परीक्षेच्या तयारीसाठी मराठी भाषा अध्यापनशास्त्रातील विविध अध्यापन पद्धतींवर आधारित 50 महत्त्वाचे बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs) खाली दिले आहेत. प्रत्येक प्रश्नासाठी चार पर्याय आणि योग्य उत्तर दिले आहे.
या प्रश्नांमध्ये थेट पद्धती, व्याकरण-अनुवाद पद्धती, आगमन-निगमन पद्धती, संवादात्मक अध्यापन, रचनावाद, कृती-आधारित अध्यापन, प्रकल्प पद्धती आणि भाषा कौशल्यांचे अध्यापन यांचा समावेश आहे.
विभाग 1 : भाषा अध्यापनाच्या मूलभूत पद्धती (प्रश्न 1 ते 10)
प्रश्न 1. भाषा अध्यापनातील थेट पद्धतीचे (Direct Method) प्रमुख वैशिष्ट्य कोणते?
A) मातृभाषेच्या माध्यमातून प्रत्येक शब्दाचा अनुवाद करणे
B) लक्ष्य भाषेचा प्रत्यक्ष वापर करून भाषा शिकवणे
C) केवळ व्याकरणाचे नियम पाठ करणे
D) फक्त लेखी परीक्षा घेणे
योग्य उत्तर : B) लक्ष्य भाषेचा प्रत्यक्ष वापर करून भाषा शिकवणे
प्रश्न 2. व्याकरण-अनुवाद पद्धतीमध्ये (Grammar Translation Method) कशावर अधिक भर दिला जातो?
A) प्रत्यक्ष संभाषण
B) कृती आणि खेळ
C) व्याकरणाचे नियम आणि भाषांतर
D) केवळ श्रवण कौशल्य
योग्य उत्तर : C) व्याकरणाचे नियम आणि भाषांतर
प्रश्न 3. संवादात्मक भाषा अध्यापनाचा (Communicative Language Teaching) मुख्य उद्देश कोणता?
A) विद्यार्थ्यांना व्याकरणाचे नियम पाठ करवणे
B) भाषेचा अर्थपूर्ण संवादासाठी वापर करण्यास सक्षम बनवणे
C) विद्यार्थ्यांकडून फक्त लेखन करून घेणे
D) केवळ पाठ्यपुस्तकातील प्रश्न सोडवणे
योग्य उत्तर : B) भाषेचा अर्थपूर्ण संवादासाठी वापर करण्यास सक्षम बनवणे
प्रश्न 4. आगमन पद्धतीने (Inductive Method) व्याकरण शिकवताना शिक्षकाने काय करावे?
A) प्रथम नियम सांगून नंतर उदाहरणे द्यावीत.
B) उदाहरणांच्या आधारे विद्यार्थ्यांना नियम शोधण्यास मदत करावी.
C) फक्त व्याख्या पाठ करायला सांगाव्यात.
D) व्याकरण शिकवणे टाळावे.
योग्य उत्तर : B) उदाहरणांच्या आधारे विद्यार्थ्यांना नियम शोधण्यास मदत करावी.
प्रश्न 5. निगमन पद्धतीचे (Deductive Method) वैशिष्ट्य कोणते?
A) उदाहरणांवरून नियम शोधणे
B) विद्यार्थ्यांना फक्त खेळातून शिकवणे
C) प्रथम नियम सांगून नंतर उदाहरणांच्या आधारे स्पष्टीकरण देणे
D) केवळ गटचर्चा घेणे
योग्य उत्तर : C) प्रथम नियम सांगून नंतर उदाहरणांच्या आधारे स्पष्टीकरण देणे
प्रश्न 6. भाषा अध्यापनातील रचनावादी दृष्टिकोनानुसार विद्यार्थी कसा शिकतो?
A) शिक्षकाचे बोलणे पाठ करून
B) स्वतःच्या अनुभवांतून आणि सक्रिय सहभागातून ज्ञानाची निर्मिती करून
C) केवळ गृहपाठ लिहून
D) फक्त परीक्षेची उत्तरे पाठ करून
योग्य उत्तर : B) स्वतःच्या अनुभवांतून आणि सक्रिय सहभागातून ज्ञानाची निर्मिती करून
प्रश्न 7. कृती-आधारित भाषा अध्यापनात कोणत्या गोष्टीला महत्त्व असते?
A) केवळ व्याख्यानाला
B) फक्त पाठांतराला
C) विद्यार्थ्यांच्या सक्रिय सहभागाला
D) केवळ लेखी परीक्षेला
योग्य उत्तर : C) विद्यार्थ्यांच्या सक्रिय सहभागाला
प्रश्न 8. प्रकल्प पद्धतीमध्ये विद्यार्थी प्रामुख्याने कशाद्वारे शिकतात?
A) केवळ पाठांतराद्वारे
B) प्रत्यक्ष कृती, शोध आणि सहकार्याद्वारे
C) फक्त व्याकरणाच्या नियमांद्वारे
D) केवळ परीक्षेद्वारे
योग्य उत्तर : B) प्रत्यक्ष कृती, शोध आणि सहकार्याद्वारे
प्रश्न 9. भाषा अध्यापनातील भूमिकानाट्याचा (Role Play) प्रमुख फायदा कोणता?
A) फक्त हस्ताक्षर सुधारते.
B) फक्त व्याकरणाचे नियम लक्षात राहतात.
C) संवादकौशल्य आणि आत्मविश्वास विकसित होतो.
D) विद्यार्थ्यांना शांत बसण्याची सवय लागते.
योग्य उत्तर : C) संवादकौशल्य आणि आत्मविश्वास विकसित होतो.
प्रश्न 10. भाषा अध्यापनात गटकार्याचा उपयोग कशासाठी होतो?
A) विद्यार्थ्यांचा सहभाग कमी करण्यासाठी
B) सहकार्य, चर्चा आणि विचारांची देवाणघेवाण घडवण्यासाठी
C) केवळ गुण देण्यासाठी
D) विद्यार्थ्यांना स्वतंत्रपणे बसवण्यासाठी
योग्य उत्तर : B) सहकार्य, चर्चा आणि विचारांची देवाणघेवाण घडवण्यासाठी
विभाग 2 : महत्त्वाच्या अध्यापन पद्धती (प्रश्न 11 ते 20)
प्रश्न 11. खालीलपैकी कोणती पद्धत भाषेच्या नैसर्गिक वापरावर भर देते?
A) केवळ व्याकरण-अनुवाद पद्धती
B) संवादात्मक पद्धती
C) केवळ पाठांतर पद्धती
D) केवळ लेखन पद्धती
योग्य उत्तर : B) संवादात्मक पद्धती
प्रश्न 12. भाषा अध्यापनातील श्रवण-भाषिक पद्धतीचा (Audio-Lingual Method) प्रमुख भर कशावर असतो?
A) भाषिक नमुन्यांचा सराव आणि पुनरावृत्ती
B) फक्त स्वतंत्र निबंधलेखन
C) केवळ शांत वाचन
D) फक्त साहित्यिक समीक्षा
योग्य उत्तर : A) भाषिक नमुन्यांचा सराव आणि पुनरावृत्ती
प्रश्न 13. भाषा अध्यापनातील बहुसंवेदी पद्धतीचा (Multisensory Approach) अर्थ काय?
A) फक्त ऐकण्याचा वापर करणे
B) फक्त लिहिण्याचा सराव करणे
C) पाहणे, ऐकणे, बोलणे आणि कृती अशा विविध अनुभवांचा उपयोग करणे
D) फक्त पुस्तक वाचणे
योग्य उत्तर : C) पाहणे, ऐकणे, बोलणे आणि कृती अशा विविध अनुभवांचा उपयोग करणे
प्रश्न 14. गोष्टी सांगण्याच्या पद्धतीचा भाषा अध्यापनातील प्रमुख फायदा कोणता?
A) विद्यार्थ्यांना पाठांतर करावे लागते.
B) शब्दसंग्रह, आकलन आणि कल्पनाशक्ती विकसित होते.
C) विद्यार्थ्यांना वाचनाची गरज राहत नाही.
D) फक्त लेखनकौशल्य विकसित होते.
योग्य उत्तर : B) शब्दसंग्रह, आकलन आणि कल्पनाशक्ती विकसित होते.
प्रश्न 15. भाषा अध्यापनातील प्रश्नोत्तर पद्धतीचा प्रमुख उद्देश कोणता?
A) विद्यार्थ्यांना गप्प ठेवणे
B) विद्यार्थ्यांना विचार करण्यास आणि उत्तरे व्यक्त करण्यास प्रवृत्त करणे
C) केवळ नियम पाठ करवणे
D) फक्त गृहपाठ तपासणे
योग्य उत्तर : B) विद्यार्थ्यांना विचार करण्यास आणि उत्तरे व्यक्त करण्यास प्रवृत्त करणे
प्रश्न 16. भाषा अध्यापनात चर्चापद्धतीचा उपयोग कशासाठी होतो?
A) विद्यार्थ्यांचे विचार आणि मतप्रदर्शन विकसित करण्यासाठी
B) विद्यार्थ्यांना बोलण्यापासून रोखण्यासाठी
C) फक्त लेखनाचा वेग वाढवण्यासाठी
D) केवळ व्याकरण पाठ करण्यासाठी
योग्य उत्तर : A) विद्यार्थ्यांचे विचार आणि मतप्रदर्शन विकसित करण्यासाठी
प्रश्न 17. भाषेतील नवीन शब्द शिकवण्यासाठी कोणती पद्धत सर्वाधिक अर्थपूर्ण ठरू शकते?
A) संदर्भापासून वेगळे करून शब्द पाठ करवणे
B) संदर्भ, चित्रे आणि प्रत्यक्ष वापराच्या मदतीने शब्द शिकवणे
C) केवळ शब्दांची यादी उतरवणे
D) फक्त शब्दांचे स्पेलिंग पाठ करवणे
योग्य उत्तर : B) संदर्भ, चित्रे आणि प्रत्यक्ष वापराच्या मदतीने शब्द शिकवणे
प्रश्न 18. भाषा अध्यापनात चित्रांचा वापर कशासाठी उपयुक्त ठरतो?
A) केवळ वर्ग सजवण्यासाठी
B) विद्यार्थ्यांचे आकलन आणि शब्दसंग्रह वाढवण्यासाठी
C) फक्त गृहपाठ कमी करण्यासाठी
D) लेखन पूर्णपणे टाळण्यासाठी
योग्य उत्तर : B) विद्यार्थ्यांचे आकलन आणि शब्दसंग्रह वाढवण्यासाठी
प्रश्न 19. सहकारी अध्ययन (Cooperative Learning) म्हणजे काय?
A) विद्यार्थी एकमेकांशी स्पर्धा करूनच शिकतात.
B) विद्यार्थी समान उद्दिष्टासाठी एकत्र काम करून शिकतात.
C) विद्यार्थी केवळ वैयक्तिकरीत्या पाठांतर करतात.
D) शिक्षकच सर्व काम करतो.
योग्य उत्तर : B) विद्यार्थी समान उद्दिष्टासाठी एकत्र काम करून शिकतात.
प्रश्न 20. भाषा अध्यापनात समस्या-निराकरण पद्धतीचा उपयोग कशासाठी होतो?
A) विचारशक्ती आणि भाषिक अभिव्यक्ती विकसित करण्यासाठी
B) फक्त शब्द पाठ करण्यासाठी
C) विद्यार्थ्यांना निष्क्रिय ठेवण्यासाठी
D) केवळ हस्ताक्षर सुधारण्यासाठी
योग्य उत्तर : A) विचारशक्ती आणि भाषिक अभिव्यक्ती विकसित करण्यासाठी
विभाग 3 : भाषा कौशल्यांचे अध्यापन (प्रश्न 21 ते 30)
प्रश्न 21. भाषा शिकण्याची चार प्रमुख कौशल्ये कोणती?
A) ऐकणे, बोलणे, वाचणे, लिहिणे
B) वाचणे, मोजणे, चित्र काढणे, लिहिणे
C) ऐकणे, धावणे, बोलणे, खेळणे
D) पाठ करणे, लिहिणे, मोजणे, गाणे
योग्य उत्तर : A) ऐकणे, बोलणे, वाचणे, लिहिणे
प्रश्न 22. श्रवण कौशल्य विकसित करण्यासाठी कोणता उपक्रम योग्य आहे?
A) गोष्ट ऐकून तिचा आशय सांगणे
B) फक्त शब्द उतरवणे
C) केवळ निबंध लिहिणे
D) फक्त व्याकरणाचे नियम पाठ करणे
योग्य उत्तर : A) गोष्ट ऐकून तिचा आशय सांगणे
प्रश्न 23. बोलण्याचे कौशल्य विकसित करण्यासाठी कोणता उपक्रम उपयुक्त आहे?
A) मूकवाचन
B) संवाद आणि भूमिकानाट्य
C) फक्त श्रुतलेखन
D) फक्त व्याकरणाचे नियम लिहिणे
योग्य उत्तर : B) संवाद आणि भूमिकानाट्य
प्रश्न 24. वाचन कौशल्याचा मुख्य उद्देश कोणता?
A) फक्त शब्दांचे उच्चार करणे
B) मजकुराचा अर्थ समजून घेणे
C) मजकूर पाठ करणे
D) केवळ वाचनाचा वेग वाढवणे
योग्य उत्तर : B) मजकुराचा अर्थ समजून घेणे
प्रश्न 25. लेखन कौशल्य विकसित करण्यासाठी कोणती कृती अधिक उपयुक्त आहे?
A) चित्रावरून गोष्ट किंवा परिच्छेद लिहिणे
B) फक्त इतरांचे लेखन पाहणे
C) केवळ गोष्ट ऐकणे
D) फक्त शब्दांचे उच्चार करणे
योग्य उत्तर : A) चित्रावरून गोष्ट किंवा परिच्छेद लिहिणे
प्रश्न 26. विद्यार्थ्यांना मूकवाचन करण्यास सांगण्याचा मुख्य उद्देश कोणता?
A) मोठ्याने उच्चारांचा सराव
B) स्वतः वाचून आशय समजून घेणे
C) इतरांचे बोलणे ऐकणे
D) शब्दांचे श्रुतलेखन करणे
योग्य उत्तर : B) स्वतः वाचून आशय समजून घेणे
प्रश्न 27. भाषा अध्यापनात मोठ्याने वाचनाचा उपयोग कशासाठी होतो?
A) उच्चार, प्रवाहीपणा आणि वाचनातील अभिव्यक्तीचा सराव
B) केवळ व्याकरण शिकण्यासाठी
C) फक्त लेखनासाठी
D) फक्त शब्दांची संख्या मोजण्यासाठी
योग्य उत्तर : A) उच्चार, प्रवाहीपणा आणि वाचनातील अभिव्यक्तीचा सराव
प्रश्न 28. श्रुतलेखनाचा उपयोग कोणत्या कौशल्यांच्या सरावासाठी होतो?
A) ऐकणे आणि लिहिणे
B) फक्त बोलणे
C) फक्त मूकवाचन
D) केवळ चित्रकला
योग्य उत्तर : A) ऐकणे आणि लिहिणे
प्रश्न 29. विद्यार्थ्यांच्या सर्जनशील लेखनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी शिक्षकाने काय करावे?
A) ठरावीक उत्तरच लिहिण्यास सांगावे.
B) कल्पनाशक्ती वापरून स्वतंत्र लेखन करण्याच्या संधी द्याव्यात.
C) फक्त पाठ्यपुस्तकातील परिच्छेद उतरवून घ्यावेत.
D) चुका झाल्यास लेखन बंद करावे.
योग्य उत्तर : B) कल्पनाशक्ती वापरून स्वतंत्र लेखन करण्याच्या संधी द्याव्यात.
प्रश्न 30. भाषा अध्यापनात चारही कौशल्यांचा एकत्रित सराव का आवश्यक आहे?
A) कारण त्यामुळे फक्त लेखन सुधारते.
B) कारण भाषेचा प्रभावी आणि अर्थपूर्ण वापर विकसित होतो.
C) कारण व्याकरण शिकण्याची गरज राहत नाही.
D) कारण परीक्षा घेण्याची आवश्यकता राहत नाही.
योग्य उत्तर : B) कारण भाषेचा प्रभावी आणि अर्थपूर्ण वापर विकसित होतो.
विभाग 4 : व्याकरण अध्यापन आणि मूल्यमापन (प्रश्न 31 ते 40)
प्रश्न 31. प्राथमिक स्तरावर व्याकरण शिकवण्याची योग्य पद्धत कोणती?
A) व्याख्या पाठ करवणे
B) अर्थपूर्ण उदाहरणे आणि संदर्भांतून व्याकरण समजावणे
C) फक्त नियम लिहून घेणे
D) केवळ परीक्षा घेणे
योग्य उत्तर : B) अर्थपूर्ण उदाहरणे आणि संदर्भांतून व्याकरण समजावणे
प्रश्न 32. आगमन पद्धतीमध्ये विद्यार्थी काय करतात?
A) नियम पाठ करतात.
B) उदाहरणांचे निरीक्षण करून नियम शोधतात.
C) फक्त शिक्षकाचे व्याख्यान ऐकतात.
D) फक्त गृहपाठ लिहितात.
योग्य उत्तर : B) उदाहरणांचे निरीक्षण करून नियम शोधतात.
प्रश्न 33. विद्यार्थ्यांच्या भाषा शिकण्यातील अडचणी शोधण्यासाठी कोणते मूल्यमापन उपयुक्त आहे?
A) संकलित मूल्यमापन
B) निदानात्मक मूल्यमापन
C) केवळ वार्षिक परीक्षा
D) केवळ मौखिक वाचन
योग्य उत्तर : B) निदानात्मक मूल्यमापन
प्रश्न 34. आकारिक मूल्यमापनाचा (Formative Assessment) मुख्य उद्देश कोणता?
A) फक्त अंतिम गुण देणे
B) शिकण्यातील प्रगती समजून अध्यापनात सुधारणा करणे
C) फक्त विद्यार्थ्यांची क्रमवारी ठरवणे
D) विद्यार्थ्यांना नापास करणे
योग्य उत्तर : B) शिकण्यातील प्रगती समजून अध्यापनात सुधारणा करणे
प्रश्न 35. भाषा अध्यापनात विद्यार्थ्यांना अभिप्राय देण्याचा मुख्य फायदा कोणता?
A) त्यांच्या चुका लपवता येतात.
B) त्यांना स्वतःचे काम सुधारण्यास मदत होते.
C) त्यांना अभ्यास करण्याची गरज राहत नाही.
D) सर्व विद्यार्थ्यांना समान गुण मिळतात.
योग्य उत्तर : B) त्यांना स्वतःचे काम सुधारण्यास मदत होते.
प्रश्न 36. भाषा शिकताना विद्यार्थ्यांच्या चुका कशा समजून घ्याव्यात?
A) त्या नेहमीच आळशीपणाचे लक्षण आहेत.
B) त्या शिकण्याच्या प्रक्रियेतील महत्त्वाचे संकेत असू शकतात.
C) त्या विद्यार्थ्याला भाषा शिकता येणार नाही याचा पुरावा आहेत.
D) त्या नेहमी दुर्लक्षित कराव्यात.
योग्य उत्तर : B) त्या शिकण्याच्या प्रक्रियेतील महत्त्वाचे संकेत असू शकतात.
प्रश्न 37. विद्यार्थ्यांच्या भाषिक प्रगतीचे मूल्यमापन करताना कोणत्या बाबींचा विचार करावा?
A) फक्त पाठांतर
B) ऐकणे, बोलणे, वाचणे आणि लिहिणे या कौशल्यांचा
C) फक्त हस्ताक्षर
D) फक्त उपस्थिती
योग्य उत्तर : B) ऐकणे, बोलणे, वाचणे आणि लिहिणे या कौशल्यांचा
प्रश्न 38. विद्यार्थ्यांच्या लेखनातील चुका दुरुस्त करताना शिक्षकाने काय करावे?
A) फक्त लाल खुणा करून वही परत द्यावी.
B) चुका समजावून योग्य सुधारणा करण्यासाठी मार्गदर्शन करावे.
C) विद्यार्थ्याला पुन्हा लिहिण्यास मनाई करावी.
D) इतर विद्यार्थ्यांसमोर त्याची चेष्टा करावी.
योग्य उत्तर : B) चुका समजावून योग्य सुधारणा करण्यासाठी मार्गदर्शन करावे.
प्रश्न 39. पोर्टफोलिओ पद्धतीचा उपयोग कशासाठी होतो?
A) विद्यार्थ्यांच्या कामांचा संग्रह करून त्यांच्या प्रगतीचा मागोवा घेण्यासाठी
B) फक्त अंतिम परीक्षा घेण्यासाठी
C) फक्त उपस्थिती मोजण्यासाठी
D) केवळ गृहपाठाची संख्या मोजण्यासाठी
योग्य उत्तर : A) विद्यार्थ्यांच्या कामांचा संग्रह करून त्यांच्या प्रगतीचा मागोवा घेण्यासाठी
प्रश्न 40. प्रभावी भाषा अध्यापनात मूल्यमापन कसे असावे?
A) फक्त वर्षाच्या शेवटी
B) शिकण्याच्या प्रक्रियेशी जोडलेले आणि विविध कौशल्यांवर आधारित
C) फक्त लेखी परीक्षेपुरते मर्यादित
D) केवळ पाठांतर तपासणारे
योग्य उत्तर : B) शिकण्याच्या प्रक्रियेशी जोडलेले आणि विविध कौशल्यांवर आधारित
विभाग 5 : आधुनिक दृष्टिकोन आणि परिस्थितीजन्य प्रश्न (प्रश्न 41 ते 50)
प्रश्न 41. बहुभाषिक वर्गात शिक्षकाने कोणती भूमिका घ्यावी?
A) विद्यार्थ्यांच्या घरच्या भाषांना नाकारावे.
B) विद्यार्थ्यांच्या भाषिक विविधतेचा आदर करून तिचा शिक्षणासाठी उपयोग करावा.
C) फक्त एकाच भाषेत विचार करण्याची सक्ती करावी.
D) वेगवेगळ्या भाषा बोलणाऱ्या विद्यार्थ्यांना वेगळे बसवावे.
योग्य उत्तर : B) विद्यार्थ्यांच्या भाषिक विविधतेचा आदर करून तिचा शिक्षणासाठी उपयोग करावा.
प्रश्न 42. भाषा शिकवताना मातृभाषेचा उपयोग कसा होऊ शकतो?
A) नवीन संकल्पना समजून घेण्यासाठी आधार म्हणून
B) इतर भाषा शिकण्यास अडथळा म्हणूनच
C) फक्त परीक्षेत गुण मिळवण्यासाठी
D) फक्त घरी बोलण्यासाठी
योग्य उत्तर : A) नवीन संकल्पना समजून घेण्यासाठी आधार म्हणून
प्रश्न 43. विद्यार्थ्यांना स्वतःचे अनुभव सांगण्याची संधी देणे कोणत्या दृष्टिकोनाशी सुसंगत आहे?
A) केवळ पाठांतराधारित दृष्टिकोन
B) अनुभवाधारित आणि विद्यार्थिकेंद्रित दृष्टिकोन
C) दंडात्मक दृष्टिकोन
D) केवळ नियमाधारित दृष्टिकोन
योग्य उत्तर : B) अनुभवाधारित आणि विद्यार्थिकेंद्रित दृष्टिकोन
प्रश्न 44. रचनावादी भाषा वर्गात शिक्षकाची भूमिका कोणती असते?
A) सर्व उत्तरे स्वतः देणे
B) विद्यार्थ्यांना शोध, चर्चा आणि अनुभवांद्वारे शिकण्यास मदत करणे
C) फक्त पाठ्यपुस्तक वाचून दाखवणे
D) विद्यार्थ्यांना प्रश्न विचारण्यापासून रोखणे
योग्य उत्तर : B) विद्यार्थ्यांना शोध, चर्चा आणि अनुभवांद्वारे शिकण्यास मदत करणे
प्रश्न 45. भाषा वर्गात विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या चुका ओळखण्यास प्रोत्साहित करणे कशासाठी उपयुक्त आहे?
A) स्वमूल्यमापन आणि स्वतंत्र शिक्षण विकसित करण्यासाठी
B) विद्यार्थ्यांना शिक्षा देण्यासाठी
C) फक्त गुण कमी करण्यासाठी
D) विद्यार्थ्यांचा सहभाग कमी करण्यासाठी
योग्य उत्तर : A) स्वमूल्यमापन आणि स्वतंत्र शिक्षण विकसित करण्यासाठी
प्रश्न 46. एखादा विद्यार्थी मराठी वाचू शकतो; परंतु वाचलेल्या उताऱ्याचा अर्थ सांगू शकत नाही. शिक्षकाने काय करावे?
A) त्याला फक्त जलद वाचण्याचा सराव द्यावा.
B) उताऱ्यावरील चर्चा, आकलन प्रश्न आणि सारांश सांगण्याचे उपक्रम घ्यावेत.
C) त्याला वाचन करण्यापासून रोखावे.
D) फक्त कठीण शब्द पाठ करायला सांगावेत.
योग्य उत्तर : B) उताऱ्यावरील चर्चा, आकलन प्रश्न आणि सारांश सांगण्याचे उपक्रम घ्यावेत.
प्रश्न 47. विद्यार्थ्यांना मराठी बोलताना संकोच वाटत असल्यास शिक्षकाने काय करावे?
A) त्यांना सर्वांसमोर बोलण्यास भाग पाडून चुका दाखवाव्यात.
B) जोडीने संवाद, गटकार्य आणि सुरक्षित वातावरणातून बोलण्याच्या संधी द्याव्यात.
C) त्यांना बोलण्यापासून दूर ठेवावे.
D) फक्त लेखी परीक्षा घ्यावी.
योग्य उत्तर : B) जोडीने संवाद, गटकार्य आणि सुरक्षित वातावरणातून बोलण्याच्या संधी द्याव्यात.
प्रश्न 48. भाषा अध्यापनात डिजिटल ध्वनिमुद्रणाचा उपयोग कशासाठी होऊ शकतो?
A) श्रवण आकलन आणि उच्चारांच्या सरावासाठी
B) फक्त लेखनासाठी
C) फक्त गणित शिकवण्यासाठी
D) पुस्तक वाचण्याची गरज संपवण्यासाठी
योग्य उत्तर : A) श्रवण आकलन आणि उच्चारांच्या सरावासाठी
प्रश्न 49. विद्यार्थ्यांना स्वतंत्रपणे गोष्ट तयार करून सांगण्यास सांगितल्यास कोणत्या क्षमतांना चालना मिळते?
A) केवळ पाठांतर
B) सर्जनशीलता, भाषिक अभिव्यक्ती आणि विचारशक्ती
C) फक्त हस्ताक्षर
D) फक्त शब्दलेखन
योग्य उत्तर : B) सर्जनशीलता, भाषिक अभिव्यक्ती आणि विचारशक्ती
प्रश्न 50. भाषा अध्यापनाचा सर्वांत महत्त्वाचा व्यापक उद्देश कोणता?
A) विद्यार्थ्यांना फक्त व्याकरणाचे नियम पाठ करवणे
B) विद्यार्थ्यांना केवळ परीक्षेत जास्त गुण मिळवून देणे
C) विद्यार्थ्यांची संवादक्षमता, आकलन, अभिव्यक्ती आणि सर्जनशील भाषावापर विकसित करणे
D) विद्यार्थ्यांना फक्त पाठ्यपुस्तक वाचायला शिकवणे
योग्य उत्तर : C) विद्यार्थ्यांची संवादक्षमता, आकलन, अभिव्यक्ती आणि सर्जनशील भाषावापर विकसित करणे
