CTET EXAM मराठी अध्यापनशास्त्र 50 MCQS प्रश्न ctet exam mcqs available 

१. भाषा शिकण्याचा सर्वाधिक प्रभावी मार्ग कोणता?
A) केवळ पाठांतर
B) सतत व्याकरणाचे नियम लिहिणे
C) भाषेचा अर्थपूर्ण संदर्भात वापर करणे
D) केवळ पाठ्यपुस्तक वाचणे
उत्तर: C

२. भाषा अध्यापनाचा प्रमुख उद्देश कोणता?
A) व्याकरणाचे नियम पाठ करणे
B) प्रभावी संवाद साधण्याची क्षमता विकसित करणे
C) फक्त लेखनाचा सराव करणे
D) परीक्षा उत्तीर्ण होणे
उत्तर: B

३. मुलांच्या भाषिक विकासासाठी शिक्षकाने काय करावे?
A) विद्यार्थ्यांना शांत ठेवावे
B) फक्त स्वतः बोलावे
C) विद्यार्थ्यांना संवादाची संधी द्यावी
D) चुका झाल्यास शिक्षा करावी
उत्तर: C

४. ‘ऐकणे, बोलणे, वाचणे आणि लिहिणे’ यांना काय म्हणतात?
A) भाषिक कौशल्ये
B) बौद्धिक कौशल्ये
C) सामाजिक कौशल्ये
D) शारीरिक कौशल्ये
उत्तर: A

५. प्राथमिक स्तरावर भाषा शिकवताना कोणत्या कौशल्याला प्रथम महत्त्व दिले जाते?
A) लेखन
B) व्याकरण
C) श्रवण व संभाषण
D) निबंधलेखन
उत्तर: C

६. विद्यार्थ्यांच्या भाषिक चुका शिक्षकाने कशा हाताळाव्यात?
A) लगेच शिक्षा करावी
B) सर्वांसमोर टीका करावी
C) योग्य मार्गदर्शन करून सुधारण्याची संधी द्यावी
D) विद्यार्थ्याला बोलू देऊ नये
उत्तर: C

७. बहुभाषिक वर्गात शिक्षकाची योग्य भूमिका कोणती?
A) मातृभाषेवर बंदी घालणे
B) विद्यार्थ्यांच्या भाषिक विविधतेचा आदर करणे
C) फक्त इंग्रजीचा वापर करणे
D) फक्त पाठ्यपुस्तकावर अवलंबून राहणे
उत्तर: B

८. भाषा शिकवण्यासाठी ‘कथा सांगणे’ ही पद्धत कशासाठी उपयुक्त आहे?
A) फक्त व्याकरणासाठी
B) ऐकणे, बोलणे व कल्पनाशक्ती विकसित करण्यासाठी
C) फक्त परीक्षेसाठी
D) फक्त लेखनासाठी
उत्तर: B

९. वाचन कौशल्य विकसित करण्यासाठी योग्य कृती कोणती?
A) केवळ शब्द पाठ करणे
B) अर्थपूर्ण मजकूर वाचून त्यावर चर्चा करणे
C) फक्त मोठ्याने वाचणे
D) फक्त प्रश्नोत्तरे पाठ करणे
उत्तर: B

१०. ‘मूक वाचन’ म्हणजे काय?
A) मोठ्याने वाचन
B) मनातल्या मनात वाचन
C) शिक्षकाचे वाचन ऐकणे
D) गटाने वाचन
उत्तर: B

११. आकलन वाचनाचा मुख्य उद्देश कोणता?
A) वेगाने वाचणे
B) मजकुराचा अर्थ समजून घेणे
C) अक्षरांची ओळख करणे
D) शब्दांची संख्या मोजणे
उत्तर: B

१२. भाषा अध्यापनात चित्रांचा वापर केल्याने काय होते?
A) विद्यार्थ्यांचा सहभाग कमी होतो
B) आकलन सुलभ होते
C) फक्त लेखन सुधारते
D) व्याकरण पाठ होते
उत्तर: B

१३. विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या अनुभवांवर बोलण्याची संधी देणे म्हणजे—
A) शिक्षक-केंद्रित अध्यापन
B) बालक-केंद्रित अध्यापन
C) पाठांतर पद्धती
D) व्याख्यान पद्धती
उत्तर: B

१४. लेखन कौशल्य विकसित करण्यासाठी सर्वोत्तम उपाय कोणता?
A) फक्त सुंदर अक्षरांचा सराव
B) विविध विषयांवर स्वतः लिहिण्याच्या संधी देणे
C) फक्त निबंध पाठ करणे
D) फक्त शब्दलेखन लिहिणे
उत्तर: B

१५. ‘श्रुतलेखन’ मुख्यतः कोणते कौशल्य विकसित करते?
A) ऐकणे व लेखन
B) फक्त बोलणे
C) फक्त वाचन
D) कल्पनाशक्ती
उत्तर: A

१६. भाषेतील व्याकरण शिकवण्याची योग्य पद्धत कोणती?
A) नियम आधी पाठ करणे
B) संदर्भातून नियम समजावून घेणे
C) फक्त व्याख्या पाठ करणे
D) व्याकरण टाळणे
उत्तर: B

१७. विद्यार्थ्यांच्या पूर्वज्ञानाचा उपयोग करणे का आवश्यक आहे?
A) अध्यापनाचा वेळ वाढतो
B) नवीन ज्ञानाशी संबंध जोडता येतो
C) परीक्षा सोपी होते
D) गृहपाठ कमी होतो
उत्तर: B

१८. भाषा शिकताना ‘चूक’ ही काय मानली पाहिजे?
A) अपयश
B) शिक्षेचे कारण
C) शिकण्याच्या प्रक्रियेतील नैसर्गिक टप्पा
D) आळशीपणाचे लक्षण
उत्तर: C

१९. विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण करण्यासाठी काय करावे?
A) फक्त पाठ्यपुस्तक वाचायला द्यावे
B) विविध प्रकारची पुस्तके उपलब्ध करून द्यावीत
C) वाचनाची शिक्षा द्यावी
D) फक्त प्रश्नोत्तरे वाचायला द्यावीत
उत्तर: B

२०. भाषा वर्गात गटकार्याचा प्रमुख फायदा कोणता?
A) विद्यार्थ्यांचा संवाद वाढतो
B) शिक्षकाचे काम वाढते
C) फक्त हुशार विद्यार्थी शिकतात
D) शांतता राहते
उत्तर: A

२१. ‘भाषा संपादन’ म्हणजे—
A) भाषा पाठ करणे
B) नैसर्गिक वातावरणात भाषा आत्मसात करणे
C) फक्त व्याकरण शिकणे
D) शब्दकोश वाचणे
उत्तर: B

२२. विद्यार्थ्यांच्या बोलण्याच्या कौशल्यासाठी कोणती कृती अधिक उपयुक्त आहे?
A) भूमिका-अभिनय
B) फक्त लेखन
C) फक्त पाठांतर
D) शांत बसणे
उत्तर: A

२३. भूमिका-अभिनयामुळे कोणते कौशल्य विकसित होते?
A) संवाद व अभिव्यक्ती
B) केवळ गणितीय कौशल्य
C) केवळ हस्ताक्षर
D) केवळ स्मरणशक्ती
उत्तर: A

२४. भाषा अध्यापनात प्रश्न विचारण्याचा मुख्य हेतू काय?
A) विद्यार्थ्यांना घाबरवणे
B) विचार व अभिव्यक्तीला चालना देणे
C) वेळ घालवणे
D) फक्त गुण देणे
उत्तर: B

२५. मुक्त प्रश्नांचे वैशिष्ट्य कोणते?
A) एकच ठरावीक उत्तर असते
B) विविध उत्तरे शक्य असतात
C) उत्तर ‘होय/नाही’ असते
D) प्रश्न विचारता येत नाही
उत्तर: B

२६. भाषा शिकवताना स्थानिक बोलींचा वापर—
A) पूर्णपणे चुकीचा आहे
B) विद्यार्थ्यांच्या भाषिक अनुभवांना जोडण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो
C) नेहमी टाळावा
D) शिक्षेचे कारण आहे
उत्तर: B

२७. शब्दसंग्रह वाढवण्यासाठी कोणती कृती अधिक परिणामकारक आहे?
A) शब्दांची यादी पाठ करणे
B) शब्दांचा वाक्यांमध्ये संदर्भासह वापर करणे
C) फक्त शब्द लिहिणे
D) शब्दकोश पाठ करणे
उत्तर: B

२८. ‘पूर्व-वाचन कृती’चा उद्देश काय?
A) वाचन थांबवणे
B) विद्यार्थ्यांचे पूर्वज्ञान सक्रिय करणे
C) फक्त शब्दलेखन तपासणे
D) गृहपाठ देणे
उत्तर: B

२९. वाचनानंतरची कृती कोणती असू शकते?
A) मजकुरावर चर्चा
B) फक्त अक्षरलेखन
C) फक्त पाठांतर
D) पुस्तक बंद करणे
उत्तर: A

३०. भाषा अध्यापनात ‘सतत मूल्यमापन’ म्हणजे—
A) फक्त वार्षिक परीक्षा
B) शिकण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान नियमित मूल्यमापन
C) फक्त मौखिक परीक्षा
D) फक्त गृहपाठ तपासणे
उत्तर: B

३१. निदानात्मक मूल्यमापनाचा उद्देश काय?
A) विद्यार्थ्यांची शिकण्यातील अडचण शोधणे
B) अंतिम गुण देणे
C) विद्यार्थ्यांना शिक्षा करणे
D) फक्त क्रमांक देणे
उत्तर: A

३२. उपचारात्मक अध्यापन कशासाठी केले जाते?
A) विद्यार्थ्यांच्या अडचणी दूर करण्यासाठी
B) फक्त हुशार विद्यार्थ्यांसाठी
C) परीक्षा रद्द करण्यासाठी
D) गृहपाठ वाढवण्यासाठी
उत्तर: A

३३. भाषा वर्गात पोर्टफोलिओचा उपयोग कशासाठी होतो?
A) विद्यार्थ्याच्या प्रगतीचे संकलित मूल्यमापन
B) फक्त उपस्थितीसाठी
C) फक्त गुणपत्रिकेसाठी
D) फक्त गृहपाठासाठी
उत्तर: A

३४. कविता शिकवताना योग्य पद्धत कोणती?
A) फक्त पाठांतर
B) लय, भाव, अर्थ आणि अभिव्यक्तीसह सादरीकरण
C) फक्त कठीण शब्द लिहिणे
D) फक्त प्रश्नोत्तरे
उत्तर: B

३५. विद्यार्थ्यांच्या सर्जनशील लेखनासाठी कोणती कृती योग्य आहे?
A) चित्र पाहून गोष्ट लिहिणे
B) पाठ्यपुस्तकातील उत्तर पाठ करणे
C) शब्दांची नक्कल करणे
D) फक्त व्याकरणाचे नियम लिहिणे
उत्तर: A

३६. ‘सहकारी अधिगम’मध्ये विद्यार्थी—
A) एकमेकांकडून शिकतात
B) फक्त शिक्षकाकडून शिकतात
C) स्वतंत्रपणे परीक्षा देतात
D) फक्त पाठांतर करतात
उत्तर: A

३७. भाषिक कौशल्यांचे एकात्मिक अध्यापन म्हणजे—
A) प्रत्येक कौशल्य वेगळे शिकवणे
B) ऐकणे, बोलणे, वाचणे व लिहिणे यांचा परस्पर संबंधाने विकास करणे
C) फक्त लेखन शिकवणे
D) फक्त वाचन शिकवणे
उत्तर: B

३८. विद्यार्थ्यांना स्वतःचे मत मांडण्याची संधी दिल्यास—
A) अभिव्यक्ती कौशल्य विकसित होते
B) भाषा विकास थांबतो
C) फक्त पाठांतर वाढते
D) वाचन कमी होते
उत्तर: A

३९. ‘भाषा प्रयोगशाळा’चा प्रमुख उद्देश कोणता?
A) भाषिक कौशल्यांचा सराव
B) फक्त गणित शिकवणे
C) फक्त चित्रकला करणे
D) फक्त परीक्षा घेणे
उत्तर: A

४०. शब्दांचे अर्थ शिकवताना सर्वोत्तम पद्धत कोणती?
A) फक्त शब्दकोशातील अर्थ सांगणे
B) संदर्भ, चित्रे आणि उदाहरणांच्या साहाय्याने अर्थ स्पष्ट करणे
C) शब्द पाठ करणे
D) शब्द दहा वेळा लिहिणे
उत्तर: B

४१. विद्यार्थ्यांच्या भाषिक विविधतेकडे शिक्षकाने कसे पाहावे?
A) अडथळा म्हणून
B) संसाधन म्हणून
C) समस्या म्हणून
D) दुर्लक्ष करण्यासारखी बाब म्हणून
उत्तर: B

४२. ‘श्रवण आकलन’ तपासण्यासाठी कोणती कृती योग्य आहे?
A) परिच्छेद ऐकवून प्रश्न विचारणे
B) फक्त लेखन देणे
C) फक्त चित्र काढणे
D) फक्त पाठांतर घेणे
उत्तर: A

४३. प्राथमिक स्तरावर भाषा शिकवताना खेळांचा उपयोग का करावा?
A) वेळ वाया घालवण्यासाठी
B) आनंददायी व सक्रिय अधिगमासाठी
C) परीक्षा टाळण्यासाठी
D) गृहपाठ कमी करण्यासाठी
उत्तर: B

४४. ‘Think-Pair-Share’ तंत्रामुळे काय वाढते?
A) विचार व संवाद
B) फक्त पाठांतर
C) फक्त लेखन
D) फक्त शांतता
उत्तर: A

४५. भाषा अध्यापनात तंत्रज्ञानाचा योग्य उपयोग कोणता?
A) विद्यार्थ्यांचा सक्रिय सहभाग वाढवणे
B) शिक्षकाची भूमिका पूर्णपणे संपवणे
C) फक्त व्हिडिओ दाखवणे
D) फक्त परीक्षा घेणे
उत्तर: A

४६. विद्यार्थ्यांच्या वाचनातील अडचणी समजण्यासाठी शिक्षकाने प्रथम काय करावे?
A) शिक्षा करावी
B) अडचणीचे स्वरूप ओळखावे
C) गुण कमी करावेत
D) विद्यार्थ्याला वाचनापासून दूर ठेवावे
उत्तर: B

४७. ‘रचनावादी दृष्टिकोन’ानुसार विद्यार्थी—
A) ज्ञानाचा निष्क्रिय स्वीकार करतो
B) स्वतःच्या अनुभवातून ज्ञानाची निर्मिती करतो
C) फक्त पाठांतर करतो
D) फक्त शिक्षकाचे अनुकरण करतो
उत्तर: B

४८. भाषा वर्गात शिक्षकाने कोणते वातावरण निर्माण करावे?
A) भीतीचे
B) स्पर्धेचे
C) मुक्त, सुरक्षित आणि संवादात्मक
D) पूर्ण शांततेचे
उत्तर: C

४९. विद्यार्थ्यांच्या लेखनाचे मूल्यमापन करताना शिक्षकाने—
A) फक्त चुका मोजाव्यात
B) आशय, मांडणी, भाषा आणि सुधारणा यांचा विचार करावा
C) फक्त अक्षर पाहावे
D) फक्त शब्दसंख्या पाहावी
उत्तर: B

५०. प्रभावी भाषा शिक्षकाचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य कोणते?
A) सतत व्याख्यान देणे
B) विद्यार्थ्यांच्या गरजा ओळखून योग्य संधी व मार्गदर्शन देणे
C) फक्त व्याकरण शिकवणे
D) फक्त परीक्षा घेणे
उत्तर: B