क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले जयंतीनिमित्त मराठी भाषण krantijoti savitribai fule jayanti 

by
WhatsApp Group Join Now
Telegram Group Join Now
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले जयंतीनिमित्त मराठी भाषण krantijoti savitribai fule jayanti
क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांची जयंती दरवर्षी प्रमाणे 3 जानेवारी  रोजी साजरी केली जाते. सावित्रीबाई फुले या भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका, समाजसुधारक आणि स्त्रीशिक्षणाच्या अग्रदूत होत्या. क्रांतीसुर्य महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्या सोबत मिळून त्यांनी शिक्षण, समता आणि सामाजिक न्यायासाठी आयुष्य वाहिले. पुण्यातील भिडे वाड्यात देशातील पहिली मुलींची शाळा सुरू केली आणि येथून स्त्री शिक्षणाचा पाया रचला गेला.

क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांची जयंती म्हणजे भारतीय समाजजीवनातील एका तेजस्वी अध्यायाचा स्मरणोत्सव आहे. ज्या काळात स्त्रियांना शिक्षणापासून वंचित ठेवून अज्ञानाच्या अंधारात लोटले गेले होते, त्या काळात क्रांतीची मशाल हाती घेणाऱ्या सावित्रीबाई या आधुनिक भारताच्या पहिल्या महिला शिक्षिका ठरल्या. त्यांच्या त्याग, धैर्य आणि  जिद्दीमुळेच आज करोडो स्त्रियांसाठी ज्ञानाची कवाडे उघडली गेली आहेत. सावित्रीबाईंचे केवळ शैक्षणिक कार्यच नव्हे, तर त्यांचे सामाजिक समतेचे विचार आजही समाजाला दिशा देणारे आहेत. त्यांच्या जीवनाचा गौरव महाराष्ट्र शासनाने 1955 पासून 3 जानेवारी हा त्यांचा जन्मदिन बालिका दिन म्हणून साजरा करण्यास सुरुवात केली.

सन्माननीय व्यासपीठ, वंदनीय गुरुजनवर्ग आणि येथे उपस्थित माझ्या मित्र-मैत्रिणींनो,
“विद्येविना मती गेली, मतीविना नीती गेली, नीतीविना गती गेली, गतीविना वित्त गेले, इतके अनर्थ एका अविद्येने केले!”
महात्मा जोतिराव फुले यांनी लिहिलेल्या या ओळींचे महत्त्व ओळखून, ज्या माऊलीने अज्ञान आणि अंधकाराच्या गर्तेत अडकलेल्या स्त्रीजातीला शिक्षणाचा प्रकाश दाखवला, त्या क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या जयंतीनिमित्त आज आपण सर्व येथे जमलो आहोत. सर्वप्रथम, या महान ज्ञानमाऊलीच्या स्मृतीस मी विनम्र अभिवादन करतो/करते.
सुमारे दोनशे वर्षांपूर्वी 3 जानेवारी 1831 रोजी सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे सावित्रीबाईंचा जन्म झाला. ज्या काळात स्त्रियांनी उंबरठा ओलांडणेही पाप मानले जात होते, अशा काळात सावित्रीबाईंनी शिक्षणाचे धाडस केले. वयाच्या नवव्या वर्षी त्यांचा विवाह जोतिराव फुले यांच्याशी झाला. जोतिरावांनी सावित्रीबाईंमधील जिद्द ओळखली आणि त्यांना साक्षर केले. हे केवळ एका पतीचे पत्नीला दिलेले शिक्षण नव्हते, तर ती एका सामाजिक क्रांतीची नांदी होती.
खडतर प्रवास आणि भिडे वाड्यातील क्रांती 1 जानेवारी 1848 रोजी पुणे येथील भिडे वाड्यात मुलींची पहिली शाळा सुरू झाली. सावित्रीबाई भारताच्या पहिल्या महिला मुख्याध्यापिका झाल्या. पण हा मार्ग सोपा नव्हता. त्या जेव्हा शाळेत शिकवायला जायच्या, तेव्हा समाजातील कर्मठ लोक त्यांच्यावर शेण, चिखल आणि दगड फेकायचे. का? तर त्यांनी मुलींना शिकवण्याचे ‘पाप’ केले होते. पण सावित्रीबाई डगमगल्या नाहीत. त्या आपल्या पिशवीत दुसरी साडी घेऊन जायच्या. अंगावर पडलेले शेण पुसून, साडी बदलून त्या पुन्हा उत्साहाने मुलींना शिकवायच्या. त्यांच्या या संयमासमोर समाजविरोधी वृत्तीला झुकावे लागले.
केवळ शिक्षिका नव्हे, तर समाजसुधारक सावित्रीबाईंचे कार्य केवळ शाळा चालवण्यापुरते मर्यादित नव्हते. त्यांनी समाजातील प्रत्येक अनिष्ट प्रथेविरुद्ध बंड पुकारले. विधवांचे केशवपन थांबवण्यासाठी त्यांनी नाभिकांचा संप घडवून आणला. अनाथाश्रमाची स्थापना केली आणि स्वतः एका विधवा ब्राह्मण स्त्रीच्या मुलाला (यशवंत) दत्तक घेऊन त्याला डॉक्टर बनवले. जेव्हा पुण्यात दुष्काळ पडला, तेव्हा त्यांनी हजारो मुलांच्या अन्नाची सोय केली. 1897 मध्ये पुण्यात जेव्हा प्लेगची साथ आली, तेव्हा 66 वर्षांच्या या माऊलीने स्वतःच्या प्राणाची पर्वा न करता रुग्णांची सेवा केली. रुग्णांची सेवा करतानाच त्यांचे निधन झाले.
आजच्या काळातील सावित्रीच्या लेकी मित्रांनो, आज आपण पाहतो की, महिला प्रत्येक क्षेत्रात अग्रेसर आहेत. मग ते अंतराळ असो, संरक्षण दल असो वा राजकारण. आज जर मी येथे उभा राहून बोलू शकत आहे, तर त्याचे सर्व श्रेय सावित्रीबाईंच्या संघर्षाला जाते. सावित्रीबाईंनी लावलेल्या त्या ज्ञानवृक्षाची फळे आज आपण चाखत आहोत.
माझ्या भाषणाच्या शेवटी इतकेच म्हणेन, सावित्रीबाईंची जयंती साजरी करणे म्हणजे केवळ त्यांचे फोटो पूजणे नव्हे, तर त्यांनी दिलेला शिक्षणाचा वारसा पुढे नेणे होय. त्यांनी दिलेला ज्ञानार्जनाचा संदेश आजच्या तरुणाईने आत्मसात करण्याची गरज आहे.
सावित्रीबाईंच्या त्यागाला आणि धैर्याला मानाचा मुजरा करून मी माझे भाषण संपवतो/संपवते.
धन्यवाद! जय जोती, जय क्रांती! जय महाराष्ट्र, जय भारत!

Related posts:

Leave a Comment